काठमाडौं। राजनीतिमा भाषणले चर्चा कमाउँछ, निर्णयले प्रभाव छोड्छ र कहिलेकाहीँ व्यक्तित्वले नै एउटा छुट्टै पहिचान बनाउँछ। नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) को हकमा पनि यस्तै भएको छ। उनका राजनीतिक अभिव्यक्ति, काम गर्ने शैली र सामाजिक सञ्जालका प्रतिक्रियाजस्तै उनको कालो पहिरनको पनि निरन्तर चर्चा भइरहन्छ।

कुनै औपचारिक कार्यक्रम होस्, सार्वजनिक सभा होस् वा कार्यालयको बैठक, बालेन प्रायः कालो टिसर्ट, कालो सर्ट, कालो ज्याकेट वा कालो चस्मामै देखिन्छन्। यति धेरै वर्षदेखि लगभग एउटै शैली कायम राखेपछि स्वाभाविक रूपमा धेरैको मनमा एउटा प्रश्न उठ्ने गरेको छ 'आखिर किन?'

यो प्रश्नको उत्तर बालेन आफैँले स्पष्ट रूपमा कहिल्यै दिएका छैनन्। तर उनको पहिरनले भने अनेक चर्चा, विश्लेषण र अनुमानलाई जन्म दिएको छ।

 

एउटा रङ तर धेरै अर्थ

कालो रङ संसारभर शक्ति, आत्मविश्वास, अनुशासन र गम्भीरताको प्रतीक मानिन्छ। व्यवसायदेखि राजनीतिसम्म, कला क्षेत्रदेखि नेतृत्व तहसम्म कालो रङले विशेष स्थान ओगटेको देखिन्छ। यही कारणले धेरै मानिसहरू बालेनको कालो पहिरनलाई पनि उनको व्यक्तित्वको विस्तारका रूपमा हेर्छन्।

कतिपयका अनुसार बालेनले कालो पहिरन रोज्नुको कारण केवल फेसन होइन, एउटा सन्देश पनि हुन सक्छ। उनी परम्परागत राजनीतिक छविभन्दा फरक देखिन चाहन्छन् र त्यो फरकपन उनको पहिरनबाटै झल्किन्छ।

नेपालको राजनीतिमा जहाँ दौरासुरुवाल, कोट वा औपचारिक सुटलाई नेतृत्वको पहिचानका रूपमा हेरिँदै आएको छ, त्यहाँ कालो टिसर्ट र साधारण शैलीले युवा पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्ने प्रयासजस्तो देखिन्छ।

फेसनभन्दा बढी ‘ब्रान्ड’?

सार्वजनिक जीवनमा रहेका व्यक्तिहरूका लागि पहिचान निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। कतिपय नेता आफ्ना भाषणका कारण चिनिन्छन्, कतिपय आफ्नो व्यवहारका कारण। तर केही व्यक्तिहरू आफ्नो पहिरनका कारण पनि जनमानसमा छुट्टै छाप छोड्न सफल हुन्छन्।

आज नेपालमा कालो टिसर्ट, कालो चस्मा र छोटो दाह्रीको संयोजन देख्दा धेरैलाई सहजै बालेनको सम्झना आउँछ। यो संयोग मात्र होइन, समयसँगै बनेको एउटा बलियो सार्वजनिक छवि हो।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार आधुनिक राजनीतिमा ‘पर्सनल ब्रान्डिङ’ को महत्त्व बढ्दै गएको छ। नेताहरूले आफ्ना विचारसँगै आफ्नो दृश्य पहिचान पनि निर्माण गरिरहेका हुन्छन्। बालेनको कालो पहिरन पनि त्यही ब्रान्डिङको एउटा हिस्सा हुन सक्ने तर्क गरिन्छ।

सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका रहस्यहरू

बालेनको पहिरनलाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा बेलाबेला विभिन्न दाबी र अड्कलबाजी पनि देखिन्छन्। कसैले यसलाई विद्रोही सोचसँग जोड्छन् भने कसैले रहस्यमय व्यक्तित्व निर्माणको प्रयासका रूपमा व्याख्या गर्छन्।

कतिपय पोस्टहरूमा त उनलाई तान्त्रिक अभ्यास वा विशेष धार्मिक विश्वाससँग समेत जोड्ने प्रयास गरिएको पाइन्छ। तर यस्ता दाबीलाई पुष्टि गर्ने कुनै सार्वजनिक प्रमाण हालसम्म भेटिएको छैन।

वास्तविकता के हो भने, कालो रङ प्रयोग गर्नु संसारभर सामान्य फेसन अभ्यास हो। त्यसैले केवल कालो कपडा लगाएकै आधारमा कुनै निष्कर्ष निकाल्नु तथ्यभन्दा बढी अनुमानको विषय बन्न पुग्छ।

विश्वका चर्चित व्यक्तिहरूको समान शैली

बालेन मात्र होइन, विश्वका धेरै चर्चित व्यक्तिहरूले पनि वर्षौँसम्म एउटै प्रकारको पहिरनलाई आफ्नो पहिचान बनाएका छन्।

प्रविधि उद्यमी स्टिभ जोब्स कालो टर्टलनेकका लागि परिचित थिए। मार्क जुकरबर्ग पनि प्रायः एउटै शैलीका खैरो वा साधारण टिसर्टमा देखिने गर्थे। उनीहरूले पटक पटक लुगा छनोट गर्नुपर्ने झन्झट कम गर्न र आफ्नो ध्यान काममा केन्द्रित गर्न यस्तो शैली अपनाएको बताएका थिए।

बालेनको हकमा पनि यस्तै व्यावहारिक कारण हुन सक्छ। तर यसको पुष्टि भने उनले आफैँले मात्र गर्न सक्छन्।

बालेनको कालो पहिरनबारे जति चर्चा भए पनि अन्ततः जनताले मूल्याङ्कन गर्ने कुरा उनको पहिरन होइन, उनको काम नै हो। तर सार्वजनिक जीवनमा व्यक्तित्वका साना पक्षहरू पनि चर्चा बन्नु अस्वाभाविक होइन।

सायद यही कारण हो कि कालो पहिरन आज बालेनको एउटा स्थायी परिचय बनिसकेको छ। त्यो केवल फेसन हो, ब्रान्डिङ हो वा व्यक्तिगत रुचि यसको अन्तिम उत्तर अझै उनीसँगै छ।

तर एउटा कुरा भने स्पष्ट छ, नेपालका धेरै राजनीतिक नेताहरू भीडमा हराउँदा, बालेनको कालो पहिरनले उनलाई भीडबाट अलग देखाइदिएको छ।