सुनसरी । सुनसरी जिल्लाको देवानगञ्ज–हरिनगर क्षेत्रमा भएको साम्प्रदायिक तनाव अहिले देशकै प्रमुख चिन्ताको विषय बनेको छ। एउटा सामान्य देखिने विवाद केही घण्टामै हिंसात्मक झडपमा परिणत भयो। प्रहरीको गोली चल्यो। एक युवाको ज्यान गयो। दुई दर्जनभन्दा बढी व्यक्ति घाइते भए। संवेदनशील क्षेत्रहरूमा कर्फ्यु जारी गरिएको छ। गृह मन्त्रालयले समेत घटनालाई गम्भीर रूपमा लिँदै सुरक्षा नेतृत्व फिर्ता बोलाएर छानबिन प्रक्रिया अघि बढाएको छ।
घटनाको सुरुवात सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३, कप्तानगञ्ज क्षेत्रमा बोलबम यात्राको तयारीसँग जोडिएको बताइएको छ। प्रहरीका अनुसार एउटा समूहले डिजे साउण्ड बजाएर यात्रा तयारी गरिरहेको थियो। त्यसै क्रममा अर्को समुदायले त्यसको विरोध गरेपछि सामान्य भनाभनले उग्र रूप लियो। केही समयमै दुई समूहबीच ढुंगामुढा र झडप सुरु भयो।
स्थिति नियन्त्रणबाहिर जान थालेपछि नेपाल प्रहरीले तीन राउण्ड हवाई फायर गर्यो भने सशस्त्र प्रहरीले सात राउण्ड गोली चलायो। यही क्रममा प्रहरीको गोली लागेर २४ वर्षीय ओमप्रकाश मेहताको मृत्यु भयो। उनलाई तत्काल विराटनगरस्थित न्युरो अस्पताल लगिए पनि उपचारका क्रममा ज्यान जोगाउन सकिएन।
घटनामा स्थानीय नागरिक, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी गरी दुई दर्जनभन्दा बढी व्यक्ति घाइते भएका छन्। सुरक्षाकर्मी स्वयं घाइते हुनुबाट पनि झडपको तीव्रता कति गम्भीर थियो भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।
घटनापछि सुनसरीको दक्षिणी भेगमा सुरक्षा व्यवस्था अत्यन्त कडा बनाइएको छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालयले हरिनगरा बजार, भुटाहा बजार, कप्तानगञ्ज बजार, घुस्की बजार र देवानगञ्ज बजारलाई समेट्दै अनिश्चितकालीन कर्फ्यु आदेश जारी गरेको छ। कर्फ्यु अवधिमा आवतजावत, सभा, जुलुस, प्रदर्शन र कुनै पनि प्रकारको सार्वजनिक भेला गर्न निषेध गरिएको छ। प्रशासनले आदेश उल्लङ्घन गर्नेलाई कानुनअनुसार कारबाही गरिने चेतावनी दिएको छ।
घटनाको प्रभाव स्थानीय जनजीवनमा पनि प्रत्यक्ष देखिएको छ। देवानगञ्ज र हरिनगर गाउँपालिकाले सार्वजनिक बिदा दिएका छन्। विराटनगरमा सम्भावित प्रदर्शन र यातायात अवरोधको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै धेरै शैक्षिक संस्थाहरू बन्द भएका छन्। बजार, यातायात र दैनिक आर्थिक गतिविधिमा समेत असर परेको छ।
राजनीतिक प्रतिक्रिया पनि आउन थालेका छन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सचेतक प्रकाशचन्द्र परियारले घटनाको निष्पक्ष छानबिनको माग गर्दै सबै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरेका छन्। सामाजिक सञ्जालमा भने विभिन्न अपुष्ट सूचना र उत्तेजक सामग्री फैलिन थालेपछि प्रशासनले प्रमाणित सूचना मात्र विश्वास गर्न अनुरोध गरेको छ।
यस घटनालाई सरकारले पनि गम्भीर रूपमा लिएको छ। गृह मन्त्रालयले सुनसरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहित नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका जिल्ला प्रमुखलाई काठमाडौं फिर्ता बोलाएको छ। घटनाको वास्तविक कारण, सुरक्षा व्यवस्थामा भएको कमजोरी र गोली चलाउनुपरेको अवस्थाको निष्पक्ष छानबिन गर्न समिति गठन गरिएको छ।
यो घटनापछि अब आगामी घटनाक्रम कस्तो होला ?
यदि स्थानीय समुदाय, राजनीतिक दल, धार्मिक अगुवा र प्रशासनबीच प्रभावकारी संवाद हुन सकेन भने सामान्य विवादले फेरि ठूलो तनाव सिर्जना गर्ने जोखिम रहन्छ। त्यसैले अहिलेको सबैभन्दा ठूलो आवश्यकता प्रतिशोध होइन, संयम र विश्वासको वातावरण निर्माण हो।
छानबिन समितिले गोली चलाउनुपर्ने अवस्था किन आयो, सुरक्षाकर्मीको निर्णय उचित थियो वा थिएन, झडप कसरी यति छिटो फैलियो, र यसमा कसको भूमिका बढी छ भन्ने विषयमा स्पष्ट निष्कर्ष दिनुपर्नेछ। दोषी जोसुकै भए पनि कानुनी कारबाही हुन सके मात्र जनविश्वास कायम रहनेछ।
अर्कोतर्फ, स्थानीय प्रशासनले धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दा सुरक्षा समन्वय, ध्वनि प्रदूषणसम्बन्धी नियमको पालना, र समुदायबीचको पूर्वसमन्वयलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता पनि यो घटनाले देखाएको छ।
सुनसरीको यो घटना नेपालको सामाजिक सद्भाव, कानुनी शासन र सुरक्षा संयन्त्रको प्रभावकारिताको परीक्षा हो। अब सबैको ध्यान निष्पक्ष छानबिन, सत्य सार्वजनिक हुने प्रक्रिया र दिगो सामाजिक सद्भाव कायम राख्नेतर्फ केन्द्रित हुनुपर्ने देखिन्छ।
